Муқаддима

Шахсони паноҳҷӯянда ва гурезаҳо ҳамеша ба гурӯҳи осебпазири дилхоҳ ҷомеа тааллуқанд. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯи маълумоти Агентии Раёсати комиссари олӣ СММ оид ба гурезаҳо то моҳи июли соли 2024 дар Тоҷикистон 8259 гуреза ва 2122 нафар шахсони паноҳҷӯянда[1] истиқомати муваққатӣ мекунанд.

Тоҷикистон дар айни ҳол мизбони бештарин ҷамъияти шахсони паноҳҷӯянда ва гурезаҳо дар Осиёи Марказӣ, асосан аз Афғонистони ҳамсоя аст. Дар кишвар қонуни миллии гуреза мавҷуд аст ва Ҳукумат тартиби муайян кардани мақоми гурезаро амалӣ мекунад. Комиссариати олии СММ оид ба гурезаҳо кор бо Ҳукуматро идома медиҳад, то мутобиқати чаҳорчӯби ҳуқуқӣ ба стандартҳои байналмилалӣ дар самти дастгирии гурезаҳо барои ҳамгироӣ ба ҷомеаи маҳаллӣ мувофиқат кунад. Таваҷҷуҳи бештар ба кумаки рӯзгор дода мешавад, то гурезаҳо мустақил шаванд ва дар ҷомеа саҳм гузоранд.

Дастури мазкур низ бо мақсади ҳадафҳои болозикр, яъне аз расонидани кумаки ҳуқуқӣ ба шахсони паноҳҷӯянда ва гурезаҳое, ки ниёз ба дастгирӣ ва машварат доранд, иборат мебошад. Аксарияти нафарони номбурда ба кишваре меоянд, ки тартибу низом ва қонуну қоидаҳои амалкунандаро дар ин ҷой намедонанд. Қадами аввали худро такя ба риоя ва иҷрои қонуни маҳаллӣ гузоштан аз ҷониби шахсони паноҳҷӯянда ва гурезаҳо аҳамияти калон дорад.

Маълумоти ибтидоии муфид барои шахсони паноҳҷӯянда ва гурезаҳо тавассути хати оҷилӣ, ки он дар доираи лоиҳаи дахлдори Созмони Байналмилалии Муҳоҷират дар Тоҷикистон фаъолият мекунад, дастрас буда метавонад. Созмони мазкур дар доираи ҳадафҳои худ дар самти муҳоҷират, ки шахсони паноҳҷӯянда ва гурезаҳо як ҷузъи муҳоҷирати бехатар ҳастанд, фаъолияти хати оҷилиро дастгирӣ мекунад.

Дастури мазкур барои операторони хати оҷилӣ таҳия шудааст, ки ҳолатҳои муайянро бо ҷавобҳои имконпазир дар бар мегирад. Тамоми ҷавобҳои имконпазир такя ба қонунгузории амалкунандаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва таҷрибаи муаллиф дар самти ҳуқуқи шахсони паноҳҷӯянда ва гурезаҳо омода шудааст. Ҳамагӣ 18 ҳолати имконпазир бо ҷавобҳояш дар дастури мазкур баррасӣ шудаанд.

Дастури мазкур аз ҷониби ҳуқуқшинос-машваратчии Ташкилоти ҷамъиятии «Гурезаҳо, кӯдакон ва шаҳрвандони ниёзманд», номзади илмҳои ҳуқуқшиносӣ Хайруллоев Фаррух Сайфуллоевич тартиб дода шудааст.